همه چیز درباره ORCID

ارکید ORCID چیست؟

ORCID مختصر شده عبارت Open Researcher and Contributor به معنای “محقق و مشارکت کننده آزاد”، است. علت انتخاب این نام برای این موسسه از این قرار است که ایده اصلی ارکید در سال ۲۰۰۹ توسط جمعی از پژوهشگران و دانشجویان در آمریکا و کانادا، جهت حل و رفع یک ابهام درباره نام های مشابه محققین بنا نهاده شد و قرار بر این بود که همه محققین بطور آزاد در این پروژه مشارکت کرده و ثبت نام نمایند. البته در آن زمان ارکید فقط در حد یک نام بود و فعالیتش به ثبت نام از محققین محلی محدود می شد.

دلیل پیدایش ارکید

جرقه ایدهORCID iD به معنای شناسه ارکید، معرف هر محقق است که به تفسیر درباره آن سخن خواهیم گفت. فرض کنید شما قصد انتشار یک مقاله علمی و پژوهشی را دارید یا یک کتاب تالیف نموده اید و آن را با نام خود منتشر می نمایید. یکی از راه های دسترسی به شما و مقاله شما، اینترنت است. با تایپ کردن نام شما احتمالا مشخصات کتاب ها و مقالاتی که تالیف نموده اید نیز ظاهر خواهد شد.

حال شخصی را در نظر بگیرید که در کشور یا شهر دیگری ساکن است ولی نام و نام خانوادگی کاملا مشابه با شما دارد. در این بین تمایز دادن شما دو نفر توسط شخص سومی که هیچکدام از شما را نمی شناسد کار آسانی نیست. در بسیاری از موارد این امر ابهام آور شده و گاهی با دردسرهایی نیز همراه می باشد.

هرچند که در بسیاری از اوقات افیلیشن نویسندگان در حل نمودن این مشکل تلاش می کند و با نام بردن از اسم دانشگاه و کشور و حتی شهر سعی در شخصی سازی آن دارد اما افیلیشن نیز مشکلات خاص خود را دارد که ۲ مورد از مهم ترین آن ها عبارتند از:

  1. ممکن است یک شخص در طول دوران تحصیلی و کاری خود از افیلیشن های سازمان های مختلفی که با آن ها همکاری داشته استفاده نماید در این صورت افیلیشن مربوط به شخص یکتا نخواهد بود
  2. مشکل دوم آنکه ممکن است دو نفر با نام و نام خانوادگی یکسان در یک دانشگاه و یک رشته تحصیلی مشغول به تحصیل باشند در اینصورت افیلیشن آن های یکسان خواهد شد هرچند که این مورد به ندرت اتفاق بیفتد

ماهیت تاسیس ارکید، برای رفع این ابهام و دردسر می باشد. در ارکید هر فرد پس از ثبت نام با یک ID مشخص، نامیده می شود که این ID برای او تا ابد یکتا خواهد بود. با داشتن کد ارکید در واقع شما یک اثر انگشت علمی یا تجاری خواهید داشت.

ذکر این نکته ضروری است که پس از ثبت نام کد ارکید این شناسه به شخص تعلق می گیرد و بر اساس آن تمامی مقالات یک شخص قابل ردیابی می باشد بنابراین کد ارکید مقاله یک اشتباه رایج بین پژوهشگران می باشد

پس از دریافت کد ارکید شما برای معرفی خود در جوامع بین المللی نیازی به اعلام تمام سوابق خود ندارید، فقط کافیست طرف مقابل کد شناسایی شما در ارکید را بداند، با یک کلیک ساده می تواند به تمام سوابق علمی و تالیفی شما دست پیدا کند.

برای مشاهده توضیحات سایت ارکید به لاتین اینجا کیک نمایید

ارکید از ابتدا تاکنون در یک نگاه

 

ایده اولیه ارکید در سال ۲۰۰۹ توسط جمعی از پژوهشگران و دانشجویان آمریکا و کانادا بنا نهاده شد. در آگوست ماه سال ۲۰۱۰ در شهر دلاوار ( Delaware ) در ایالات متحده آمریکا، سازمان مستقل و غیر انتفاعی با هیئت مدیره بین المللی بطور رسمی با نام ارکید ( ORCID Inc ) تاسیس و ثبت شد.

ارکید با ماهیت فعلی در ۱۶ اکتبر سال ۲۰۱۲ با ترکیبی از هئیت مدیره قبلی و مدیران جدید بطور رسمی شروع به ثبت نام محققین و پژوهشگران و ارائه کد شناسایی ارکید به آنها نمود.

در حال حاضر موسسه غیر انتفاعی و مستقل ارکید بطور رسمی با همه موسسات علمی، آموزشی و پژوهشی مشغول به همکاری بوده و کد شناسایی ارکید توسط سازمان های علمی و آموزشی مورد تایید می باشد.

 

کد شناسایی ارکید یکتا مثل کد ملی

پس از ورود و ثبت نام در وبسایت ارکید به عنوان یک پژوهشگر و محقق علمی، یک کد یکتا برای مادام العمر به شما تعلق می گیرد. این کد در کل دنیا فقط مختص شماست و بعد از این هرکس این کد را در صفحات وب سرچ نماید به شما خواهد رسید. هیچ دو کد مشابهی وجود ندارد و شما با هیچکس اشتباه گرفته نخواهید شد.

پس از ساخت حساب کاربری برای خود در سایت ارکید، حال شما یک صفحه مختص به خود در این سایت دارید که فقط خود شما امکان دسترسی و تغییر آن را خواهید داشت. دیگران با داشتن کد شناسایی شما در ارکید (ORCID iD) می توانند بخش های علمی ثبت شده شما را ببینند.

از این پس هر مقاله علمی، پژوهشی یا تالیفی که در موسسات علمی و آموزشی، مجلات و سازمان های علمی به نام شما ثبت شود و شما در هنگام ثبت، کد شناسایی ارکید را ارائه نمایید، در صفحه رسمی شما در سایت ارکید، رونوشت خواهد شد و به عنوان سابقه شما به ثبت خواهد رسید.

در ضمن این نکته را نیز فراموش نکنید که اگر از قبل مقاله یا تالیفی داشته اید که در ارکید ثبت نشده است، شما می توانید با مراجعه به صفحه شخصی خود، بطور دستی تمام آنها را ثبت کرده و به نام خود داشته باشید.

ساختار کد ارکید

مردان و چرخ دنده کد شناسایی ارکید از دو بخش تشکیل می شود که بخش اول آن آدرس وبسایت ارکید و بخش دوم آن یک عدد ۱۶ رقمی است که کاربر را به صفحه شخصی شما هدایت می کند. این عدد ۱۶ رقمی ۴ تا ۴ تا با یک خط تیره از هم جدا می شوند و در واقع شناسانگر محقق هستند. این عدد ۱۶ رقمی مطابق با استاندارد ISO 27729 تهیه شده و بعنوان یک شناسه استاندارد بین المللی (International Standard Name Identifier (ISNI شناخته می شود.

دقت داشته باشید که این عدد ۱۶ رقمی بطور تصادفی توسط ارکید در اختیار کاربر قرار می گیرد و طبق ادعای مدیران این موسسه هیچگونه علائم رمزگذاری شده و سری در آن وجود ندارد. دلیل بیان شده توسط موسسه برای صحت و سقم این ادعا هم به این صورت است که با توجه به تغییرات احتمالی شغلی، درسی و پژوهشی و محل سکونتی که هر پژوهشگر می تواند داشته باشد و از آنجایی که کد شناسایی ارکید یکتا و مادام العمر است، قراردادن بخش رمزگذاری شده در آن بی جهت و بلا استفاده خواهد بود.

باز طبق اظهارات مدیران موسسه ارکید در وبسایت این موسسه عدد آخر کد شناسایی ارکید یک Checksum است.

Checksum به معنی نشانه ای است که از کلاهبرداری احتمالی جلوگیری نماید و مطابق استاندارد ISO/IEC 7064:2003, MOD 11-2 ارائه می شود.

Checksum عددی بین ۰ تا ۱۰ است که طبق الگوریتم خاصی ایجاد می شود. عدد ۱۰ در این بین با حرف انگلیسی X بزرگ (معادل عدد ۱۰ در زبان لاتین) نمایش داده می شود.

همچنین وبسایت ارکید متذکر می شود که کد شناسایی ارکید برای  همه ۱۶ رقم است و اگر در آن چند صفر بینیم، امکان حذف و یا مختصر نمودن آن نیست. فقط می توان بخشی که مربوط به آدرس اینترنتی است را برای مختصر کردن بیان نکرد.

نمونه هایی از کد شناسایی ارکید:

راهنمای دریافت کد ارکید

برای گرفتن کد ارکید می بایست به وبسایت رسمی موسسه ارکید برویم که ورود و ثبت نام در آن برای عموم پژوهشگران و محققین سراسر دنیا آزاد است. در این قسمت قصد داریم روش ورود و ثبت نام و دریافت کد شناسایی ارکید را به تفسیر با هم مرور کنیم.

  • برای ثبت نام کد ارکید وارد سایت ORCID.org می شویم. صفحه اول سایت به شکل زیر برای شما باز خواهد شد. سایت از قسمت های مختلفی ساخته شده است که بسته به نوع استفاده شما هرکدام به منظور خاصی طراحی شده اند. برای عضویت و ثبت نام و دریافت کد شناسایی ارکید بر روی یکی از ۲ گزینه مشخص شده با فلش قرمز کلیک نمایید.

 

  • صفحه ثبت نام در ارکید مطابق شکل زیر برای شما باز خواهد شد.

فرم ثبت نام ارکید 

  • در این قسمت فرمی مطابق شکل برای شما باز خواهد شد. به ترتیب موارد فرم را مطابق دستورالعمل زیر پر کنید.
    نام First Name
    نام خانوادگی Last Name
    آدرس ایمیل اصلی Primary Email
    آدرس ایمیل دوم Additional Email
    اگر آدرس ایمیل دیگری دارید در این قسمت وارد کنید. Add another Email
    یک کد رمز برای حساب خود در ارکید بسازید. این کد باید حداقل ۸ کاراکتر باشد و حتما در آن هم عدد و هم حروف الفبا بکار رفته باشد. Create an ORCID Password
    کد رمز را دوباره در این قسمت وارد کنید. Confirm ORCID Password
  • در پایین این فرم اطلاعات دیگری از شما خواسته می شود که مطابق دستورالعمل زیر آنها را اضافه نمایید.

 

۱ در این قسمت باید یکی از تنظیماتی که مشخص کننده دسترسی افراد به صفحه حساب شما در ارکید است را مشخص نمایید. گزینه ها عبارتند از: همه – فقط افراد قابل اعتماد – فقط خودم

۲ در این قسمت از شما سوال می شود که اخبار و اطلاعات ارکید به ایمیل شما فرستاده شود.

۳ امضای قرارداد با ارکید را نشان می دهد.

در پایان با رجیستر کردن ثبت نام شما در ارکید به پایان می رسد و شما به صفحه اصلی حساب کاربری خود انتقال داده می شوید و در نهایت موفق به دریافت کد Orcid خواهید شد

وارد کردن ایمیل در ارکیددر صفحه ایجاد شده برای شما در ارکید ابتدا از شما می خواهد ایمیلی که به عنوان ایمیل اصلی در هنگام ثبت نام وارد نموده اید را تایید کنید (فلش قرمز). برای اینکار ایمیل خود را باز کرده و روی لینکی که از طرف ارکید برای تاییدیه برای شما فرستاده شده است، کلیک نمایید.

توضیحات صفحه:

۱ نام و نام خانوادگی شما

۲ کد شناسایی ارکید شما ORCID iD

۳ شرایط دسترسی افراد به حساب

۴ در نوار ابزار بالا بعنوان ثبت اطلاعات شخصی

۵ جعبه دریافت پیام ها

۶ تنظیمات حساب

۷ ابزاری برای محققین و توسعه دهندگان اپلیکیشن

۸ اطلاعات بیشتر

۹ خروج از حساب کاربری

بعد از تایید ایمیل خود دوباره صفحه بالا برای شما بصورت زیر باز خواهد شد.

صفحه تایید ایمیل ارکید که روبروی فلش قرمز بابت تایید ایمیلتان از شما تشکر نموده است.

پس از این شما با ورود به صفحه اصلی سایت ارکید و کلیک روی عبارت SIGN IN در بالای صفحه، و با وارد کردن اطلاعات خود شامل آدرس ایمیل یا کد شناسایی ارکید و رمز عبور خود که در زمان ثبت نام وارد نموده اید، می توانید به صفحه حساب کاربری خود وارد شوید.

چرا باید ORCID iD داشته باشیم؟

فرایند ارکید باید کد ارکید داشته باشیم چون:

  • شما رامتمایز می‌کند و تضمین می‌کند که خروجی‌های تحقیق و فعالیت‌های شما به درستی به شما نسبت داده می‌شود.
  • بطور دقیق و مطمئن شما را به محلی که در آن تحصیل یا کار می کنید و یا برای آن مقاله ای می نویسید، مرتبط می نماید.
  • از فرم و فرم بازی راحت می شوید. شما فقط یک بار اطلاعات خود را در ORCID iD وارد می نمایید و برای ارائه به هر مرکزی می توانید از آن استفاده نمایید.
  • به شما اطمینان می دهد که خروجی های تحقیقات شما، فقط و فقط متعلق به شماست و به نام شما ثبت می گردد.
  • برای همیشه و مادام العمر ماندگار است.
  • ORCID با بسیاری از سازمان ها و مراکز علمی همکاری می کند و از این حیث برای شما یک امتیاز محسوب می شود.
  • مهم نیست چند بار شغل عوض می کنید و یا چند بار محل تحصیل یا حتی کشور زندگی خود را عوض می نمایید. و همچنین اهمیتی ندارد که در شبکه های اجتماعی و گروه های مختلف شما را به چه نامی صدا می زنند، علی هستید، امیر علی، علی۲۲، امیر یا هر اسم دیگری که دارید، ORCID iD شما منحصر بفرد بوده و با تغییر نام شما، تغییر نخواهد کرد.
  • شما می توانید در هر جایی که نامی از شما به میان می آید، در صفحه شخصی خود در فیس بوک یا هر شبکه و سایت دیگری، با غرور کد شناسایی ارکید خود را بصورت یک امضا در زیر آن بیاورید. حتی شما می توانید برای راحتی خود بجای قرار دادن کد شناسایی ارکید، از یک کد QR  استفاده کنید.

در حال حاضر بسیاری از موسسات علمی و آموزشی و مراکز و مجلات بزرگ مقاله نویسی و تالیفی برای دریافت و نگارش مقالات از شما کد شناسایی ارکیدتان را خواستار هستند.

جمع بندی کد ارکید چیست و راهنمای دریافت ارکید آی دی

زن و تفکرORCID مختصر شده عبارت Open Researcher and Contributor به معنای “محقق و مشارکت کننده آزاد”، است. علت انتخاب این نام برای این موسسه از این قرار است که ایده اصلی ارکید در سال ۲۰۰۹ توسط جمعی از پژوهشگران و دانشجویان در آمریکا و کانادا، جهت حل و رفع یک ابهام درباره نام های مشابه محققین بنا نهاده شد و قرار بر این بود که همه محققین بطور آزاد در این پروژه مشارکت کرده و ثبت نام نمایند.

بطور خلاصه ارکید یک موسسه غیرتخصصی و غیرانتفاعی متشکل از جامعه محققین است و کاملا مستقل عمل کرده و زیر نظر هیچ سازمان و اداره ای در دنیا نیست. گرفتن Orcid برای همه محققین در دنیا بدون محدودیت امکان پذیر بوده و این موسسه هزینه های خود را از حق عضویت های سالانه خود در می آورد.

چشم انداز این موسسه دنیایی است که در آن تمام مبتکران، مخترعان، محققین و پژوهشگران بطور خاص و با یک شناسه منحصر بفرد شناخته شوند. شما درواقع در ارکید صفحه ای مختص به خود دارید که مورد تایید سازمان های بین المللی بوده و برای ارائه به اکثر مراکز علمی و بین المللی در دنیا معتبر است.